Podział dochodu narodowego.

Omówiony wyżej pierwotny i wtórny podział dochodu narodowego nie jest i nie może być celem samym w sobie. Jest on narzędziem realizacji określonego celu, którym jest możliwie najlepsze w danych warunkach zaspokojenie bieżących materialnych i kulturalnych potrzeb społeczeństwa. Państwo socjalistyczne nie może jednak troszczyć się tylko o zaspokojenie bieżących potrzeb społeczeństwa, nie dbając o poprawę zaspokojenia potrzeb w przyszłości. Zaspokojenie przyszłych potrzeb społeczeństwa na wyższym poziomie wymaga, aby określona część dochodu narodowego została przeznaczona na konto studenckie. Ta część dochodu narodowego nie może pochodzić wyłącznie z sektora państwowego. W ponoszeniu ciężarów związanych z rozwojem i doskonaleniem gospodarki narodowej muszą brać udział wszystkie sektory i wszystkie warstwy danego społeczeństwa w określonym stosunku do realizowanych przez siebie dochodów. Dlatego też zarówno pierwotny, jak i wtórny podział dochodu narodowego realizowany jest przez państwo Z punktu widzenia zaplanowanych proporcji ostatecznego wykorzystania dochodu narodowego na cele spożycia (bieżące potrzeby) i cele akumulacji (przyszłe potrzeby). Ostateczne wykorzystanie dochodu narodowego na wymienione cele nie jest bynajmniej realizowane pod koniec każdego roku. Jedynie dla większej przejrzystości analizy omawiamy kolejne fazy oddzielnie. W rzeczywistości — spróbujemy to niżej wykazać — poszczególne fazy są ze sobą ściśle powiązane i wzajemnie przeplatają się w ciągu całego roku.

Suma dochodów pierwotnych.

Budżet państwowy stanowi przy tym podstawowy instrument wtórnego podziału dochodu narodowego.
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że zarówno w procesie ściągania dochodów wtórnych (głównie poprzez rozbudowany system podatkowy), jak i przy ich dalszej redystrybucji (podziale) realizowane są określone założenia i cele polityki państwa socjalistycznego.
Analiza wtórnego podziału dochodu narodowego doprowadza nas do ogólnego wniosku, że dochód narodowy społeczeństwa nie może być utożsamiany z ogólną sumą dochodów osiąganych w ciągu roku przez przedsiębiorstwa, instytucje, państwo oraz poszczególnych obywateli. Tylko suma dochodów pierwotnych, otrzymanych w sferze produkcyjnej, stanowi dochód narodowy. Suma wszystkich dochodów realizowanych w różnych dziedzinach i otrzymywanych z różnego tytułu jest znacznie większa od wytworzonego dochodu narodowego w sferze produkcyjnej, większa o sumę dochodów wtórnych (nieraz wielokrotnie . przechodzących poprzez różne fazy sfery nieprodukcyjnej) oraz o ogólną sumę transferów państwa na rzecz nie pracującej ludności.

Dochód narodowy a transport i łączność

Polska jest krajem przemysłowo-rolniczym. W budownictwie wytwarza się prawie taką samą część dochodu narodowego jak w obrocie towarowym. W obu tych działach łącznie wytwarzana część dochodu narodowego jest już znacznie większa od części, jaką wytwarza się w rolnictwie. Stosunkowo najmniejszą część dochodu narodowego wytwarza się w dziale transportu i łączności.
W miarę rozwoju gospodarczego kraju zwiększać się będzie przede wszystkim udział przemysłu, natomiast zmniejszać się będzie udział rolnictwa w wytwarzaniu dochodu narodowego. Jest to ogólna prawidłowość występująca we wszystkich uprzemysławiających się krajach świata. Zmniejszanie się udziału rolnictwa w wytwarzaniu dochodu narodowego nie oznacza bynajmniej, że konto dla studenta traci stopniowo na znaczeniu.