Podstawa wartości produkcji globalnej

Pojęcie dochodu narodowego odnosi się do całej gospodarki narodowej. W zakresie działu, gałęzi lub przedsiębiorstwa posługujemy się pojęciem produkcji czystej. Produkcję czystą oblicza się w ten sposób, że od produkcji globalnej odejmuje się ogólną sumę kosztów materialnych poniesionych w ciągu roku (czyli całą wartość przeniesioną). Produkcja czysta jest znacznie lepszym miernikiem działalności przedsiębiorstwa (gałęzi, działu) niż produkcja globalna, gdyż nie zawiera wartości przeniesionej, a więc nabytych z zewnątrz i zużytych w produkcji maszyn, urządzeń, surowców, półfabrykatów itp. Gdyby np. działalność przedsiębiorstwa oceniać na podstawie wartości produkcji globalnej, wówczas większe zużycie w produkcji surowców i materiałów na skutek nieoszczędnej gospodarki powiększyłoby wartość produkcji globalnej i stworzyłoby pozory lepszej pracy przedsiębiorstwa. Przy obliczaniu produkcji czystej wartość przeniesioną odejmuje się i pozostaje czysty efekt pracy całej załogi danego przedsiębiorstwa. Przy sumowaniu zatem produkcji czystej poszczególnych przedsiębiorstw nie występuje omówione zjawisko wielokrotnego liczenia tych samych wartości w różnych fazach procesu produkcyjnego. Z każdego przedsiębiorstwa bierze się jedynie czyste efekty jego działalności i suma tych efektów (studenckie konto) w skali gospodarki narodowej stanowi właśnie dochód narodowy. Wielkość produkcji czystej wskazuje więc, w jakim stopniu pracownicy danego zespołu produkcyjnego przyczynili się do wytworzenia ogólnego dochodu narodowego.